Odśnieżanie okiem prawnika

W skrócie:  Jeżeli do granicy naszej działki bezpośrednio przylega chodnik, wówczas mamy obowiązek go odśnieżyć.

Jeżeli (tak jak w Sokolnikach na wielu działkach), fragment naszej nieruchomości jest wykorzystywany jako droga, wówczas możemy poprosić gminę o odśnieżenie tej drogi (licząc się z tym, że gmina wykorzysta fakt odśnieżania jako argument w sprawie o zasiedzenie) albo odśnieżać grunt we własnym zakresie, żeby zapobiec zasiadywaniu fragmentu działki przez gminę. 

W związku z dzisiejszym powrotem zimy, przyjrzymy się regulacjom prawnym dotyczącym obowiązku odśnieżania.

To, że samochód musi być odśnieżony zanim wyjedzie na drogę, jest dla normalnych kierowców oczywiste. Mandaty i odpowiedzialność za spowodowanie wypadku są jasno opisane w prawie o ruchu drogowym.

A co w przypadku odśnieżania nieruchomości? O komentarz poprosiliśmy Jessicę Dudzik, z kancelarii adwokackiej Marty Jaskułowskiej:

JD: Aby przybliżyć to zagadnienie należy dokładnie przyjrzeć się przepisom regulującym ten obowiązek. Zgodnie z art. 5 ust 1 pkt 4 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach:

Właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez: uprzątnięcie błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z chodników położonych wzdłuż nieruchomości, przy czym za taki chodnik uznaje się wydzieloną część drogi publicznej służącą dla ruchu pieszego położoną bezpośrednio przy granicy nieruchomości; właściciel nieruchomości nie jest obowiązany do uprzątnięcia chodnika, na którym jest dopuszczony płatny postój lub parkowanie pojazdów samochodowych.

Analizując wskazany przepis odpowiedzieć można na kilka pytań:

Kto ma obowiązek odśnieżania terenu przed posesją?

Przepis wyraźnie wskazuje, iż obowiązek utrzymania czystości i porządku spoczywa na właścicielu nieruchomości. Za właścicieli nieruchomości uznaje się również współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające nieruchomością.

Na czym polega obowiązek ,,odśnieżania’’ terenu przed posesją?

Obowiązek właściciela nieruchomości polega na uprzątnięciu:
- błota
- śniegu
- lodu
- innych zanieczyszczeń. Warto pamiętać, że pozostałości po topniejącym śniegu również należy pozbyć z terenu przed posesją. Wbrew ogólnemu przekonaniu, błoto również powinno zostać uprzątnięte.

Co oznacza kolokwialne stwierdzenie ,,teren przed posesją’’?

Zgodnie z przepisem obowiązek usunięcia zanieczyszczeń z ,,chodników położonych wzdłuż nieruchomości, przy czym za taki chodnik uznaje się wydzieloną część drogi publicznej służącą dla ruchu pieszego położoną bezpośrednio przy granicy nieruchomości.’’ Uproszczając: teren bezpośrednio przylegający do granic nieruchomości przeznaczony do poruszania się pieszych.

Kto będzie zobowiązany, jeżeli pomiędzy nieruchomością właściciela i chodnikiem znajduje się pas zieleni należący do innego podmiotu?

Jeżeli pomiędzy nieruchomością właściciela i chodnikiem znajduje się pas zieleni należący do innego podmiotu, to właściciel pasa zieleni będzie zobowiązany do utrzymania czystości i porządku na chodniku. Pojawia się tutaj okoliczność wyłączenia odpowiedzialności właściciela nieruchomości.
 Jeżeli nieruchomość jest oddzielona od chodnika pasem zieleni, do którego przylega chodnik, to obowiązek oczyszczania chodnika ciąży na właścicielu pasa zieleni. Jeżeli pas zieleni jest własnością gminy, to obowiązek oczyszczania chodnika ciąży na gminie (Wojciech Radecki, Komentarz do art. 5 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, LEX 2012, uwaga 5 do art. 5).

Czy czynności zmierzające do wypełnienie obowiązku wskazanego w art. 5 niniejszej ustawy muszą być wykonywane osobiście przez właściciela nieruchomości?

Przepis wprost nie odpowiada na to pytanie. Z literalnej wykładni przepisu wynika, iż właściciel nieruchomości ,,zapewnia’’ utrzymanie czystości i porządku. Z logicznego punktu widzenia nasuwa się wniosek, iż właściciel musi zapewnić uprzątnięcie błota, śniegu czy lodu, nie musi tego jednak zrobić osobiście. Przykładowo może on wynająć odpowiedni podmiot świadczący usługi w tym zakresie (firmę specjalistyczną czy pracownika, który odśnieży). Należy o tym pamiętać również podczas nieobecności, np. z powodu wyjazdu na wakacje zimowe. Nieobecność właściciela nieruchomości nie uwalnia go od odpowiedzialności. Na marginesie warto wspomnieć o odpowiedzialności właściciela nieruchomości w przypadku, gdy dopełnił obowiązkowi i zatrudnił odpowiedni podmiot, który zobowiązał się do usunięcia błota, śniegu i lodu, a ten jednak nie dopełnił swoich obowiązków. W prawie polskim istnieje instytucja ,,odpowiedzialności za podwykonawcę’’ regulowana przez Kodeks Cywilny. Obszerność tego zagadnienie nie pozwala na przedstawienia tej instytucji w niniejszym tekście, natomiast może być przedmiotem następnych.

Czy są sytuacje w których właściciel nieruchomości jest zwolniony z obowiązku?

Tak, zgodnie z cytowanym przepisem ,,właściciel nieruchomości nie jest obowiązany do uprzątnięcia chodnika, na którym jest dopuszczony płatny postój lub parkowanie pojazdów samochodowych.’’ W związku z tym, jeśli przed nieruchomością znajduje się płatny parking, właściciel nie ma obowiązku usuwania błota, śniegu czy lodu. Dodatkowo właściciel nieruchomości jest zwolniony z obowiązku, jeśli pomiędzy nieruchomością właściciela i chodnikiem znajduje się pas zieleni należący do innego podmiotu.

Co grozi właścicielowi nieruchomości, który niedopełnia ciążącego na nim obowiązku?

Po pierwsze zgodnie z art. 117 Kodeksu Wykroczeń właścicielowi nieruchomości grozi mandat karny do 1500 zł albo kara nagany. Po drugie w niektórych sytuacjach właścicielowi nieruchomości grozi odpowiedzialność odszkodowawcza. Gdy osoba fizyczna dozna uszczerbku na zdrowiu na skutek niedopełnienia ciążącego na właścicielu nieruchomości obowiązku, może na podstawie art. 415 Kodeksu Cywilnego żądać odszkodowania za doznaną szkodę.

Czy na właścicielu nieruchomości ciąży obowiązek stosowania piachu, w celu zabezpieczenia bezpiecznego przejścia przez chodnik?

Nie ma obowiązku, aby właściciel nieruchomości stosował piasek w celu zabezpieczenia bezpiecznego przejścia przez chodnik. Może on korzystać z innych chemicznych środków, o skutku podobnym do zastosowania piasku, np. sól drogową.

Zapoznając się z wyżej wskazanymi odpowiedziami na zadane pytania, można lepiej zrozumieć ciążące na właścicielach nieruchomości obowiązki. Intencją ustawodawcy, jak wskazuje Trybunał Konstytucyjny jest realizacja prawa własności, z których wynikają określone obowiązki społeczne.

Kancelaria Adwokacka Marty Jaskułowskiej